Các loại băng tải chịu nhiệt phổ biến trong công nghiệp

Các loại băng tải chịu nhiệt được ứng dụng phổ biến trong những môi trường sản xuất đặc thù, nơi nhiệt độ cao tạo áp lực lớn lên vật liệu. Khi hiểu rõ đặc tính và cấu tạo của từng dòng băng tải, doanh nghiệp sẽ lựa chọn được loại băng tải phù hợp cho dây chuyển sản xuất của mình. Nội dung dưới đây sẽ cung cấp cho người đọc cái nhìn sâu hơn về từng dòng sản phẩm.

Khái niệm và vai trò của băng tải chịu nhiệt

Băng tải chịu nhiệt là hệ thống vận chuyển công nghiệp được thiết kế đặc biệt. Mục đích của chúng là tải các vật liệu có nhiệt độ cao, thường dao động từ 60°C đến hơn 600°C, tùy thuộc vào chủng loại. Khi nhiệt độ vật liệu vượt quá ngưỡng an toàn của băng tải thông thường (như PVC, PU), việc sử dụng băng tải chịu nhiệt là bắt buộc.

Vai trò chính của băng tải chịu nhiệt là đảm bảo quy trình sản xuất được duy trì liên tục và an toàn trong các ngành công nghiệp khắc nghiệt. Chúng giúp vận chuyển hiệu quả các vật liệu nóng như than nung, quặng, clinker xi măng, tro xỉ, hay sản phẩm sau khi sấy/nướng. Sử dụng đúng loại băng tải chịu nhiệt giúp giảm thiểu tình trạng hư hỏng, kéo dài tuổi thọ hệ thống và tiết kiệm đáng kể chi phí bảo trì, thay thế. 

Các loại băng tải chịu nhiệt phổ biến hiện nay

Thị trường công nghiệp cung cấp nhiều loại băng tải chịu nhiệt khác nhau, mỗi loại phù hợp với một dải nhiệt độ và môi trường vận hành riêng biệt. Việc phân loại chủ yếu dựa trên vật liệu chế tạo dây đai.

Băng tải cao su chịu nhiệt

Băng tải cao su là loại phổ biến nhất trong công nghiệp nặng nhờ khả năng chịu tải và chống mài mòn vượt trội. Dây băng tải cao su chịu nhiệt có cấu tạo ba lớp: Lớp cao su mặt trên tiếp xúc trực tiếp vật liệu nóng, lớp cao su mặt dưới bảo vệ khỏi con lăn và lớp lõi chịu lực nằm ở giữa. Lớp lõi chịu lực thường được làm từ các loại bố vải tổng hợp như EP hoặc NN để cung cấp độ bền kéo cao.

Để chống lại tác động của nhiệt độ, lớp cao su mặt trên phải được chế tạo từ các hợp chất chịu nhiệt đặc biệt, bao gồm:

• Cao su Styrene Butadiene (SBR): Chịu nhiệt độ thấp và trung bình, thường dùng cho vật liệu dưới 100°C.
• Cao su Ethylene Propylene Diene Monomer (EPDM): Chịu nhiệt cực tốt, chống oxy hóa. EPDM giúp băng tải duy trì độ bền và độ đàn hồi ngay cả khi hoạt động liên tục trong môi trường nóng.
• Cao su Butyl: Thường được sử dụng cho các ứng dụng có nhiệt độ cao hơn và cần khả năng chống rách, chống đứt tốt.

Tiêu chuẩn quốc tế quy định rõ ràng các cấp độ chịu nhiệt của băng tải cao su, giúp người dùng dễ dàng lựa chọn sản phẩm phù hợp.

• Cấp độ chịu nhiệt thấp: Băng tải loại này thường chịu được nhiệt độ vật liệu tối đa khoảng 100°C đến 125°C. Chúng thích hợp cho các ứng dụng có nhiệt độ phát sinh vừa phải.
• Cấp độ chịu nhiệt trung bình: Các sản phẩm cấp độ này có thể hoạt động ổn định khi vận chuyển vật liệu nóng với nhiệt độ bề mặt lên đến 150°C đến 175°C. Đây là lựa chọn tiêu chuẩn cho ngành công nghiệp than và khai khoáng.
• Cấp độ chịu nhiệt cao: Đây là loại băng tải cao su cao cấp có khả năng chịu đựng nhiệt độ vật liệu trên 200°C. Trong một số ứng dụng chuyên biệt (thường là với băng tải lõi thép), chúng có thể chịu nhiệt độ tức thời lên đến 600°C, thường được dùng để vận chuyển clinker nóng trong ngành xi măng hoặc tro xỉ.

Băng tải cao su có khả năng chịu tải trọng và chịu lực kéo lớn nhất trong các loại băng tải, chống mài mòn và va đập tốt, đặc biệt phù hợp với các vật liệu rời, khối lượng lớn. Tuy nhiên khả năng thoát nhiệt chậm hơn so với băng tải lưới, độ linh hoạt kém hơn, và chi phí sản xuất cao do sử dụng hợp chất cao su đặc chủng.

Băng tải lưới chịu nhiệt

Băng tải lưới được thiết kế với cấu trúc mở, mang lại khả năng thoát nhiệt và thông thoáng tối ưu. Chúng rất được ưa chuộng trong các quy trình sấy, nướng và làm mát sản phẩm.

• Băng tải lưới Inox chịu nhiệt

Băng tải lưới inox được chế tạo từ các sợi thép không gỉ, tạo thành các kiểu mắt lưới khác nhau. Các chất liệu thường gặp là Inox 304 và Inox 316. Inox 316 có khả năng chống ăn mòn hóa học và chịu nhiệt tốt hơn, thích hợp cho môi trường có độ ẩm cao hoặc tiếp xúc với hóa chất.

Lưới băng tải có cấu trúc dạng mở giúp nhiệt độ được phân tán nhanh chóng, đồng thời cho phép không khí lưu thông qua sản phẩm. Các kiểu mắt lưới phổ biến bao gồm lưới cân bằng, lưới xích và lưới kiểu mắt cáo, được lựa chọn tùy thuộc vào kích thước của sản phẩm vận chuyển. Băng tải lưới inox có thể chịu nhiệt độ cực cao, lên tới 500°C đến 800°C tùy loại hợp kim.

• Băng tải lưới Teflon/PTFE

Băng tải Teflon (Polytetrafluoroethylene, thường được gia cố bằng sợi thủy tinh) là một loại lưới polymer cao cấp, mang lại những đặc tính độc đáo. Loại băng tải này nổi bật với đặc tính chống dính tuyệt đối và hệ số ma sát cực thấp. Nó hoạt động ổn định trong dải nhiệt độ rộng, từ -70°C đến 260°C.

Do tính trơ, không độc hại và khả năng chống dính vượt trội, băng tải Teflon/PTFE là tiêu chuẩn vàng trong ngành chế biến thực phẩm và các ngành đòi hỏi độ sạch cao.

Ưu điểm của băng tải lưới Teflon là thoát nhiệt nhanh, chống dính, chống ăn mòn hóa học, chịu nhiệt độ cực cao, dễ dàng vệ sinh. Nhược điểm là khả năng chịu lực kéo và chịu tải trọng kém hơn băng tải cao su hoặc xích thép, dễ bị biến dạng nếu tải vật liệu quá nặng.

Băng tải nỉ/vải chịu nhiệt

Băng tải nỉ/vải được sử dụng cho các ứng dụng nhẹ nhàng, nơi sản phẩm cần được bảo vệ bề mặt và không bị trầy xước.

Dây đai được làm từ các loại sợi tổng hợp hoặc tự nhiên chịu nhiệt như vải cotton, nỉ, hoặc sợi Nomex. Sợi Nomex là loại cao cấp nhất, được biết đến với khả năng chống cháy và chịu nhiệt rất tốt.

Phạm vi chịu nhiệt của băng tải nỉ thường dao động từ 100°C đến 150°C đối với các loại tiêu chuẩn, và có thể lên đến 200°C với sợi Nomex. Loại băng tải này chủ yếu được ứng dụng trong ngành dệt may, ngành da giày, và trong các khu vực sấy khô sản phẩm nhẹ để tránh làm hỏng bề mặt.

Băng tải xích thép chịu nhiệt

Băng tải xích thép là giải pháp vận chuyển tối ưu cho vật liệu có khối lượng cực lớn hoặc các sản phẩm có hình dạng sắc nhọn trong môi trường nhiệt độ cao nhất. Dây đai là một hệ thống xích kim loại được chế tạo từ các hợp kim thép hoặc inox chịu nhiệt chuyên dụng. Cấu tạo từ các mắt xích liên kết cứng cáp mang lại độ bền cơ học và khả năng chịu tải trọng lớn nhất trong các loại băng tải, có thể chịu được trọng lượng hàng tấn.

Loại băng tải này được sử dụng rộng rãi trong ngành luyện kim, ngành đúc nhôm và các dây chuyền xử lý nhiệt nơi sản phẩm có nhiệt độ lên đến 800°C. Sự cứng cáp của băng tải xích đảm bảo vận hành ổn định, không bị giãn hay biến dạng trong điều kiện tải nặng và nhiệt độ liên tục.

Băng tải nhựa chịu nhiệt

Băng tải nhựa được lắp ráp từ các module nhựa liên kết với nhau bằng chốt. Mặc dù không chuyên về nhiệt như cao su hay kim loại, chúng vẫn có khả năng chịu nhiệt ở mức độ vừa phải và được sử dụng rộng rãi trong ngành thực phẩm, đóng gói.

Băng tải nhựa sử dụng các vật liệu polymer kỹ thuật để tăng khả năng chống nhiệt so với nhựa thông thường:

• Polypropylene (PP): Chịu nhiệt độ hoạt động tối đa khoảng 100°C. Thích hợp cho các khu vực gần máy sấy hoặc quy trình rửa nóng.
• Polyacetal (POM): Chịu nhiệt độ thấp hơn, thường lên đến 95°C.
• Nylon: Một số loại nylon cao cấp có thể chịu được nhiệt độ lên đến 160°C, thích hợp cho môi trường yêu cầu độ bền cơ học cao ở nhiệt độ vừa phải.

Do giới hạn vật liệu, băng tải nhựa chỉ được coi là giải pháp chịu nhiệt cho mức nhiệt vừa phải, không phù hợp cho ngành xi măng hay luyện kim.

Ứng dụng thực tế của băng tải chịu nhiệt trong công nghiệp 

Dưới đây là những ứng dụng của các loại băng tải chịu nhiệt trong các ngành công nghiệp:

Ngành xi măng, khai khoáng và nhiệt điện

Trong sản xuất xi măng, clinker được nung nóng tới khoảng 1400 độ C và khi ra khỏi lò sẽ có nhiệt độ vật liệu rất cao, có thể lên đến 600 độ C ở dạng tức thời. Băng tải chịu nhiệt cao su cấp độ đặc biệt hoặc băng tải xích thép là lựa chọn phù hợp để vận chuyển clinker, tro xỉ, hoặc than nung. Việc này giúp rút ngắn thời gian làm nguội, tăng tốc độ sản xuất và giảm rủi ro cháy nổ, bảo vệ an toàn cho người lao động. Trong ngành khai khoáng và nhiệt điện, băng tải chịu nhiệt đảm nhận việc vận chuyển than, quặng sắt nóng, hay các vật liệu thô sau quá trình nung sấy sơ bộ.

Ngành luyện kim 

Sau quá trình cán nóng hoặc đúc, các sản phẩm như phôi thép, thép tấm, hay kim loại nóng cần được di chuyển ngay lập tức để tiếp tục các khâu xử lý hoặc làm nguội. Tại đây, băng tải xích thép chịu nhiệt là loại duy nhất đáp ứng được yêu cầu về khả năng chịu tải trọng lớn và nhiệt độ bề mặt có thể vượt 800 độ C. Hệ thống băng tải xích đảm bảo sự ổn định cơ học tuyệt đối, không bị biến dạng hay giãn nở dưới tác động kép của trọng lượng và nhiệt độ.

Ngành gốm sứ, gạch men

Băng tải chịu nhiệt được sử dụng để di chuyển gốm, gạch, ngói qua các lò nung, lò sấy liên tục. Vật liệu gốm sứ khi mới ra lò thường còn nhiệt độ cao. Việc sử dụng băng tải lưới chịu nhiệt độ cao (thường là lưới inox) giúp sản phẩm được làm mát đồng đều và nhanh chóng. Điều này đảm bảo gạch men và gốm sứ không bị nứt vỡ do sốc nhiệt, đồng thời giữ được màu men và độ cứng chắc theo yêu cầu kỹ thuật.

Ngành chế biến thực phẩm 

Băng tải lưới Teflon là giải pháp hàng đầu trong chế biến thực phẩm. Khả năng chống dính tuyệt đối của Teflon giúp các sản phẩm như bánh kẹo, bánh mì, hoặc nông sản sấy không bị bám vào bề mặt băng tải trong quá trình nướng, sấy khô. Băng tải chịu nhiệt này hoạt động ổn định trong dải nhiệt độ lên đến 260 độ C, đồng thời dễ dàng vệ sinh, đảm bảo quy trình sản xuất sạch sẽ, an toàn, tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn về vệ sinh thực phẩm.

Bảo trì và tăng tuổi thọ cho băng tải chịu nhiệt 

Việc bảo trì định kỳ và đúng cách là rất quan trọng, giúp kéo dài tuổi thọ sản phẩm, đảm bảo hiệu suất vận hành ổn định.

Kiểm tra con lăn, rulo và độ căng dây đai

Cần đảm bảo tất cả con lăn và rulo chủ động, bị động không bị kẹt, quay trơn tru và được căn chỉnh chính xác. Con lăn bị hỏng sẽ làm tăng ma sát, tạo ra nhiệt cục bộ và truyền nhiệt ngược trở lại dây đai, gây cháy xém bề mặt. Thường xuyên kiểm tra độ căng của dây đai. Dây đai quá lỏng dễ bị trượt, còn quá căng sẽ gây quá tải cho động cơ và hỏng bạc đạn.

Sử dụng mỡ chịu nhiệt chuyên dụng

Chỉ được sử dụng mỡ bôi trơn có khả năng chịu nhiệt độ cao, thường là mỡ gốc Lithium, Silicone hoặc Ceramic. Mỡ thông thường sẽ bị chảy lỏng, mất tác dụng bôi trơn nhanh chóng trong môi trường nhiệt, gây hỏng hóc các ổ bi và bạc đạn. Việc bôi trơn đúng loại và đúng chu kỳ là bắt buộc để bảo vệ các chi tiết cơ khí.

Sửa chữa cục bộ (Vá) và nối băng tải

Đối với các vết rách, nứt nhỏ hoặc thủng cục bộ trên bề mặt cao su, cần tiến hành vá nguội bằng keo dán chuyên dụng chịu nhiệt. Vật liệu vá phải tương thích với hợp chất cao su của dây đai để đảm bảo độ bám dính. Đối với việc nối hai đầu băng tải, phương pháp nối nóng bằng máy ép nhiệt là tiêu chuẩn kỹ thuật bắt buộc. Nối nóng đảm bảo độ bền kéo, độ phẳng tuyệt đối và duy trì khả năng chịu nhiệt đồng nhất cho mối nối.

Thay thế toàn bộ dây đai

Khi mức độ lão hóa, nứt rách hoặc hư hỏng tổng thể của dây đai vượt quá 20% tổng chiều dài, việc thay thế toàn bộ là giải pháp kinh tế và an toàn nhất. Cần lựa chọn băng tải mới có cùng chủng loại, cùng cấp độ chịu nhiệt và cùng loại bố vải chịu lực đã được xác định ban đầu để đảm bảo đồng bộ với các thông số kỹ thuật của hệ thống.

Trên đây là các loại băng tải chịu nhiệt phổ biến, doanh nghiệp cần nắm rõ đặc điểm của từng loại để đưa ra quyết định đầu tư thông minh. Khi lựa chọn đúng sản phẩm, doanh nghiệp đảm bảo được độ bền, khả năng chịu tải và mức an toàn cao trong vận hành. Việc đánh giá môi trường làm việc, nhiệt độ thực tế và yêu cầu kỹ thuật giúp tối ưu hiệu suất và giảm chi phí sửa chữa. Lời khuyên dành cho nhà máy là nên sử dụng vật liệu chất lượng và kiểm tra định kỳ để băng tải hoạt động bền vững.