Mối nối băng tải bị bong: Nguyên nhân và cách xử lý bền vững

Mối nối băng tải bị bong gây ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu suất vận hành của cả hệ thống. Hiện tượng này không xảy ra ngay lập tức mà thường hình thành từ những sai lệch nhỏ trong lắp đặt, lực căng hoặc thói quen vận hành thiếu kiểm soát. Khi mối nối bắt đầu bong hở, băng tải mất ổn định, nguy cơ dừng máy và hư hỏng lan rộng tăng nhanh. Việc hiểu đúng bản chất bong mối nối ở băng tải giúp người vận hành chủ động phòng ngừa, giảm chi phí sửa chữa và kéo dài tuổi thọ thiết bị.

Mối nối băng tải bị bong là tình trạng gì?

Mối nối bị bong là sự cố kỹ thuật nghiêm trọng làm gián đoạn quá trình vận hành của hệ thống truyền tải công nghiệp. Tình trạng này xảy ra khi các lớp liên kết tại điểm tiếp giáp của hai đầu dây băng bị tách rời hoặc mất khả năng bám dính. Hiện tượng bong hở thường bắt đầu từ các mép biên rồi lan dần vào giữa khổ dây. Nếu không xử lý kịp thời, vết bong sẽ dẫn đến đứt gãy hoàn toàn dây băng tải dưới tác động của lực kéo.

Mối nối băng tải là gì?

Mối nối đóng vai trò là điểm liên kết quan trọng để biến một dải dây băng dài thành một vòng tròn khép kín. Đây là vị trí chịu lực căng lớn nhất trong toàn bộ hệ thống khi máy vận hành qua các quả lô và rulo. Kỹ thuật tạo mối nối phổ biến hiện nay bao gồm dán nguội bằng keo chuyên dụng, ép lưu hóa nhiệt hoặc sử dụng bản lề cơ khí. Một mối nối đạt chuẩn phải đảm bảo độ bền kéo tương đương với thân dây và có độ dày đồng nhất để không gây rung lắc.

Biểu hiện nhận biết mối nối băng tải bị bong hở

Dấu hiệu đầu tiên là sự xuất hiện của các vết nứt li ti hoặc khe hở nhỏ tại điểm dán nối. Khi chạy qua rulo, vị trí này thường phát ra tiếng kêu cạch cạch hoặc rung động mạnh hơn bình thường. Phần lớp cao su bề mặt có xu hướng bị lật lên hoặc bong tróc từng mảng, làm lộ ra lớp bố vải bên trong. Trong nhiều trường hợp, vật liệu vận chuyển sẽ bị kẹt vào các khe hở này, khiến vết bong lan rộng nhanh chóng.

Các loại băng tải dễ bị bong mối nối

Đặc tính cấu tạo và môi trường làm việc ảnh hưởng trực tiếp đến độ bền của các điểm liên kết trên dây băng.

• Băng tải cao su chịu nhiệt thường đứng đầu danh sách dễ bị bong mối nối do tác động liên tục của nhiệt độ cao làm lão hóa lớp keo dán. 
• Băng tải PVC hoạt động trong môi trường có dầu mỡ hoặc hóa chất cũng dễ bị tách lớp tại điểm nối cơ khí. 
• Các loại băng tải có lõi bố dày hoặc băng tải chịu tải trọng nặng thường gặp áp lực lớn tại điểm uốn, dẫn đến tình trạng bong hở nhanh hơn các dòng băng tải nhẹ.

Nguyên nhân khiến mối nối băng tải bị bong

Sự cố bong tróc điểm nối thường không xuất phát từ một yếu tố duy nhất mà là hệ quả của quá trình vận hành khắc nghiệt. Hiểu rõ các tác nhân gây hại giúp kỹ thuật viên chủ động hơn trong việc kiểm soát tình trạng dây băng.

Băng tải sử dụng lâu năm, bị mòn hoặc xuống cấp

Sau thời gian dài hoạt động, lớp cao su bề mặt và sợi bố bên trong dần mất đi độ đàn hồi tự nhiên. Quá trình lão hóa làm cho cấu trúc phân tử của keo dán tại mối nối bị phá vỡ, dẫn đến tình trạng giòn và dễ bong tróc. Các vết mòn sâu trên bề mặt làm giảm độ dày tiêu chuẩn, khiến điểm nối không còn đủ khả năng chịu lực khi đi qua các rulo uốn cong.

Lực căng băng tải quá lớn trong quá trình vận hành

Khi hệ thống tăng đưa quá mức, các sợi bố tại điểm nối bị kéo giãn quá giới hạn cho phép. Lực kéo liên tục này tạo ra ứng suất tập trung tại mép mối nối, khiến các lớp vật liệu bắt đầu tách rời nhau. Nếu tình trạng căng cứng kéo dài, mối nối sẽ bị hở rộng và dẫn đến nguy cơ đứt dây đột ngột trong quá trình sản xuất.

Phương pháp nối băng tải không đúng kỹ thuật

Sai sót thường gặp bao gồm việc mài lớp bố không đều, làm rách sợi chịu lực hoặc vệ sinh bề mặt không sạch trước khi bôi keo. Nếu áp dụng phương pháp dán nguội nhưng không đủ thời gian chờ khô hoặc ép lực không đều, mối nối sẽ sớm bị bung. Đối với phương pháp ép nhiệt, không kiểm soát đúng nhiệt độ và áp suất cũng gây ra tình trạng lưu hóa không hoàn toàn.

Keo dán hoặc vật liệu nối không phù hợp

Mỗi loại dây băng từ PVC, PU đến cao su chịu nhiệt đều yêu cầu dòng keo chuyên dụng tương ứng. Dùng keo kém chất lượng hoặc keo đã hết hạn sử dụng khiến các lớp liên kết nhanh chóng bị tách rời dưới tác động của nhiệt độ và độ ẩm. Ngoài ra, sử dụng tấm dán bù không cùng tính chất với dây băng chính cũng gây ra sự xung đột vật liệu tại điểm nối.

Không bảo trì và vệ sinh băng tải định kỳ

Khi không được vệ sinh sạch sẽ, các hạt bụi mịn xâm nhập vào những vết nứt nhỏ tại điểm nối và hoạt động như một chất mài mòn. Dầu mỡ từ máy móc bám dính lâu ngày sẽ làm mềm hóa lớp cao su và làm tan rã cấu trúc keo dán. Thiếu kiểm tra định kỳ khiến những hư hại nhỏ không được phát hiện sớm, dẫn đến tình trạng bong hở diện rộng.

Băng tải làm việc quá tải hoặc chịu tác động ngoại lực

Sức nặng quá mức làm dây băng bị võng sâu giữa các con lăn, tạo ra độ gập đột ngột tại vị trí nối. Bên cạnh đó, các vật sắc nhọn rơi trực tiếp xuống băng tải có thể đâm thủng hoặc khía rách điểm tiếp giáp. Những tác động ngoại lực mạnh này phá hủy sự liền mạch của bề mặt và làm bong các mép dán một cách nhanh chóng.

Rulo bị kẹt vật liệu gây căng mép mối nối

Khi vật liệu rơi vãi và bám cứng vào bề mặt rulo, nó tạo ra các điểm gồ ghề khiến dây băng bị lệch tâm. Khi mối nối đi qua những điểm lồi này, mép dây bị kẹt hoặc bị đẩy căng quá mức so với phần còn lại. Sự co giãn không đồng đều diễn ra liên tục trên mỗi vòng quay sẽ sớm làm hở các đường biên của mối nối băng tải.

Hậu quả khi mối nối băng tải bị bong

Khi một điểm liên kết trên dây băng bị tổn thương, toàn bộ dây chuyền sản xuất rơi vào trạng thái rủi ro cao. Các vết bong nhỏ ban đầu nhanh chóng lan rộng dưới áp lực vận hành liên tục, tạo ra những chuỗi hệ lụy nghiêm trọng. 

Gián đoạn hoặc dừng toàn bộ hệ thống vận chuyển

Một khi mối nối bị bong hở lớn, dây băng không còn đảm bảo cấu trúc vòng tròn kín để truyền động qua các rulo. Hệ thống buộc phải ngừng hoạt động để kỹ thuật viên tiến hành khắc phục hoặc thay thế dây mới. Thời gian dừng máy này làm đứt gãy chuỗi cung ứng vật liệu, gây chậm trễ tiến độ sản xuất và phát sinh chi phí nhân công chờ đợi rất lớn.

Giảm hiệu suất và độ ổn định của băng tải

Vị trí hở tạo ra độ gồ ghề, khiến dây băng bị rung lắc dữ dội mỗi khi đi qua cụm rulo chủ động hoặc bị động. Tình trạng này làm giảm tốc độ vận chuyển tiêu chuẩn và khiến vật liệu trên bề mặt dễ bị đổ vỡ hoặc rơi vãi ra ngoài. Hiệu suất truyền tải sụt giảm đáng kể do động cơ phải tiêu tốn nhiều năng lượng hơn để thắng lực cản từ điểm nối bị hỏng.

Gia tăng nguy cơ rách băng và hư hỏng dây băng

Các mép cao su bị lật lên dễ bị kẹt vào thành băng tải hoặc các bộ phận gạt sạch vật liệu, dẫn đến tình trạng xẻ dọc dây băng. Khi cấu trúc lớp bố bên trong bị lộ ra và tiếp xúc với độ ẩm hoặc hóa chất, toàn bộ sợi chịu lực sẽ bị mục nát nhanh chóng. Nếu không xử lý sớm, doanh nghiệp buộc phải thay thế toàn bộ cuộn băng tải thay vì chỉ cần sửa chữa lại điểm nối.

Mất an toàn lao động trong quá trình vận hành

Mối nối bong hở có khả năng gây văng bắn vật liệu ra xung quanh khi chạy ở tốc độ cao, trực tiếp đe dọa sức khỏe người lao động. Trong trường hợp xấu nhất, dây băng có thể đứt đột ngột và văng mạnh do lực căng, gây ra các chấn thương nghiêm trọng cho nhân viên vận hành hoặc bảo trì. Ngoài ra, việc băng tải bị lệch hoặc kẹt do mối nối hỏng cũng dễ dẫn đến các tình huống cháy nổ mô tơ do quá tải nhiệt.

Cách khắc phục mối nối băng tải bị bong hiệu quả

Khắc phục sự cố ngay từ khi vết bong còn nhỏ giúp tiết kiệm chi phí thay mới toàn bộ dây băng. Kỹ thuật viên cần thực hiện đúng các bước dưới đây sẽ giúp phục hồi khả năng chịu lực của điểm nối như trạng thái ban đầu.

Dừng hệ thống băng tải trước khi xử lý

Kỹ thuật viên phải ngắt hoàn toàn nguồn điện và treo biển cảnh báo tại khu vực điều khiển để tránh khởi động máy đột ngột. Hệ thống tăng đưa cần được nới lỏng để giảm lực căng trực tiếp lên vị trí mối nối bị hỏng.  

Tách và loại bỏ phần mối nối bị bong

Người thợ sử dụng dao cắt chuyên dụng để lạng bỏ phần cao su đã bị bong hở hoặc mất độ bám dính. Cần thực hiện thao tác cẩn thận để không làm tổn thương đến các lớp bố vải chịu lực phía dưới. Phần diện tích tách bỏ nên mở rộng ra ngoài vùng hư hại khoảng 20 đến 30mm để đảm bảo diện tích tiếp xúc cho lớp keo mới.

Làm sạch bề mặt mối nối trước khi dán

Sử dụng máy mài cầm tay với đĩa mài phù hợp để tạo độ nhám cho bề mặt cao su và loại bỏ hoàn toàn các mảng keo cũ. Sau khi mài, kỹ thuật viên dùng chổi lông cứng hoặc khí nén để làm sạch bụi bẩn và mạt cao su. Cuối cùng, một lớp dung dịch tẩy rửa chuyên dụng sẽ được sử dụng để loại bỏ dầu mỡ và các tạp chất còn sót lại trên vị trí dán.

Sử dụng keo dán chuyên dụng phù hợp với băng tải

Đối với băng tải cao su, các dòng keo dán nguội hai thành phần thường được ưu tiên nhờ khả năng lưu hóa nhanh và chịu lực kéo tốt. Kỹ thuật viên pha trộn keo theo đúng tỉ lệ của nhà sản xuất rồi bôi một lớp mỏng, đều lên cả hai bề mặt tiếp xúc. 

Ép chặt mối nối và chờ keo khô đúng thời gian kỹ thuật

Sau khi lớp keo thứ hai đã khô mặt, hai đầu dây băng được chồng khít lên nhau và dùng con lăn tay ép mạnh từ trong ra ngoài để loại bỏ bọt khí. Kỹ thuật viên có thể dùng búa cao su gõ đều lên bề mặt mối nối để tăng cường độ thẩm thấu của keo. Thời gian để mối nối lưu hóa hoàn toàn thường kéo dài từ 4 – 12 tiếng tùy thuộc vào điều kiện nhiệt độ và độ ẩm môi trường.

Kiểm tra lại mối nối trước khi đưa băng tải vào vận hành

Người bảo trì dùng dụng cụ chuyên dụng để thử độ bám dính tại các mép biên của mối nối vừa dán. Sau khi đảm bảo mối nối đã khô cứng và phẳng đều, tiến hành điều chỉnh lại lực căng của dây băng thông qua hệ thống tăng đưa. Quá trình chạy thử không tải cần được thực hiện trong khoảng 15 – 30 phút để theo dõi sự ổn định của điểm nối trước khi cho phép vận chuyển hàng hóa trở lại.

Khi nào nên sửa mối nối và khi nào cần nối lại hoàn toàn

Đưa ra quyết định sửa chữa cục bộ hay thay thế toàn bộ mối nối dựa trên mức độ hư hại thực tế của dây băng. Lựa chọn phương án xử lý đúng đắn giúp doanh nghiệp tiết kiệm tối đa chi phí vật tư và thời gian dừng máy. 

Trường hợp mối nối bong nhẹ có thể xử lý tại chỗ

Nếu vết bong chỉ xuất hiện ở lớp cao su mặt trên và chưa ăn sâu vào phần lõi bố, việc dán bù tại chỗ là phương án khả thi. Các khe hở nhỏ dưới 10cm tại mép dây cũng có thể khắc phục bằng cách làm sạch và bôi keo dán nguội chuyên dụng. 

Giải pháp này phù hợp cho những hệ thống băng tải tải trọng nhẹ hoặc khi cần xử lý tạm thời để hoàn thành đơn hàng gấp. Tuy nhiên, vết sửa chữa tại chỗ cần được theo dõi sát sao trong suốt quá trình vận hành tiếp theo.

Trường hợp mối nối bong nặng cần nối lại chuyên nghiệp

Tình trạng bong hở kéo dài hết khổ rộng của dây băng hoặc làm lộ hoàn toàn lớp sợi tổng hợp bên trong là dấu hiệu của sự xuống cấp nghiêm trọng. Nếu điểm nối có hiện tượng rách dọc hoặc các lớp bố bị tách rời nhau diện rộng, việc sửa chữa bề mặt không còn mang lại hiệu quả chịu lực. 

Lúc này, kỹ thuật viên phải cắt bỏ hoàn toàn phần mối cũ, mài mới các đầu dây và thực hiện quy trình dán lưu hóa nhiệt hoặc dán nguội toàn phần. Phương pháp nối lại hoàn toàn đảm bảo độ bền kéo của dây băng đạt mức 80 đến 90% so với dây mới.

Rủi ro khi tự sửa mối nối không đúng kỹ thuật

Sửa chữa sai cách làm thay đổi độ dày tại điểm nối, gây ra hiện tượng giật cục và rung lắc mạnh khi đi qua các rulo. Sử dụng các loại keo gia dụng hoặc vật tư không tương thích khiến vết bong lan rộng nhanh hơn dưới áp lực uốn liên tục. 

Thao tác mài quá sâu làm đứt sợi bố chịu lực sẽ trực tiếp làm yếu cấu trúc của toàn bộ cuộn băng tải. Những sai sót kỹ thuật này không chỉ gây lãng phí thời gian mà còn tiềm ẩn nguy cơ đứt dây đột ngột, gây nguy hiểm trực tiếp cho người lao động.

Các phương pháp nối băng tải giúp hạn chế bong mối nối

Mỗi phương pháp nối đều có những ưu điểm riêng biệt phù hợp với từng loại vật liệu và môi trường làm việc khác nhau. Áp dụng đúng tiêu chuẩn kỹ thuật không chỉ kéo dài tuổi thọ dây băng mà còn đảm bảo sự liền mạch trong quá trình vận hành tải trọng nặng. 

Nối nguội bằng keo dán băng tải cao su

Phương pháp dán nguội được ưa chuộng nhờ tính linh hoạt cao và không cần sử dụng các thiết bị máy móc cồng kềnh.

Kỹ thuật này sử dụng các dòng keo hai thành phần chuyên dụng để tạo ra liên kết hóa học bền vững giữa các lớp bố và cao su. Người thợ tiến hành bóc tách các đầu dây theo dạng bậc thang, mài nhám và bôi phủ lớp keo đều khắp bề mặt tiếp xúc. 

Phương pháp này đặc biệt hiệu quả cho các hệ thống băng tải lắp đặt tại những vị trí chật hẹp, khó đưa máy ép nhiệt vào. Mối nối nguội có độ dẻo dai tốt, chịu được sự uốn cong liên tục khi đi qua các quả lô đường kính nhỏ.

Nối nóng bằng phương pháp ép nhiệt

Nối lưu hóa nhiệt là giải pháp tạo ra mối liên kết mạnh mẽ nhất, đưa điểm nối đạt độ bền gần như tương đương với thân dây nguyên bản.

Quy trình này đòi hỏi sử dụng máy ép nhiệt chuyên dụng để gia nhiệt và tạo áp suất lớn lên vị trí nối trong một khoảng thời gian nhất định. Dưới tác động của nhiệt độ, các lớp cao su sống và keo lỏng nóng chảy, hòa quyện hoàn toàn vào cấu trúc sợi bố của cả hai đầu dây. 

Kết quả thu được là một mối nối đồng nhất về độ dày, không có gờ nổi và khả năng chịu nhiệt, chịu lực kéo cực cao. Đây là lựa chọn hàng đầu cho các hệ thống băng tải vận chuyển vật liệu rời, tải trọng lớn hoặc làm việc trong môi trường khắc nghiệt.

Nối cơ khí bằng kẹp hoặc bản lề

Kết nối cơ khí là phương án nhanh chóng nhất để xử lý các sự cố đứt băng hoặc bong mối nối tại hiện trường.

Phương pháp này sử dụng các loại móc kẹp, đinh tán hoặc bản lề bằng thép không gỉ để liên kết hai đầu dây băng lại với nhau. Ưu điểm lớn nhất là thời gian thực hiện cực ngắn, không cần chờ đợi keo khô hay thời gian lưu hóa vật liệu. 

Tuy nhiên, mối nối cơ khí thường tạo ra khe hở nhỏ và có độ dày lớn hơn thân dây nên dễ gây mòn rulo hoặc làm rò rỉ vật liệu mịn. Kỹ thuật này thường được ứng dụng cho các dòng băng tải thực phẩm, băng tải PVC nhẹ hoặc dùng làm giải pháp tạm thời trong các tình huống khẩn cấp.

Cách phòng tránh mối nối băng tải bị bong tái diễn

Bảo vệ mối nối không chỉ dừng lại ở kỹ thuật dán mà còn phụ thuộc vào thói quen vận hành và bảo trì hàng ngày. Thực hiện đồng bộ các giải pháp dưới đây giúp kéo dài tuổi thọ dây băng tải và tiết kiệm chi phí sửa chữa đáng kể.

Điều chỉnh lực căng băng tải đúng tiêu chuẩn

Kỹ thuật viên cần sử dụng hệ thống tăng đưa để điều chỉnh độ căng của dây băng ở mức vừa đủ để không bị trượt trên rulo. Lực căng quá lớn khiến các sợi bố tại điểm nối luôn trong trạng thái bị kéo giãn cực hạn và dễ gây tách lớp. Ngược lại, lực căng quá yếu làm dây bị võng và tạo ra các cú giật đột ngột gây hại cho điểm liên kết.  

Vệ sinh và bảo trì định kỳ mối nối băng tải

Người vận hành nên sử dụng bàn chải mềm hoặc khí nén để loại bỏ bụi bẩn, dầu mỡ và hóa chất tích tụ tại các mép mối nối. Những tạp chất này nếu để lâu ngày sẽ xâm nhập vào kẽ hở và làm mất tác dụng bám dính của keo. Trong quá trình vệ sinh, kỹ thuật viên cần kết hợp quan sát bằng mắt thường để phát hiện sớm các dấu hiệu rạn nứt li ti. 

Vận hành băng tải đúng tải trọng thiết kế

Doanh nghiệp cần tuân thủ các thông số về tải trọng tối đa mà nhà sản xuất băng tải đã quy định. Việc chất hàng quá nặng tạo ra độ uốn cong lớn tại vị trí tiếp giáp giữa các con lăn, làm bong tróc các lớp dán. Nguồn cấp liệu cũng cần được phân bổ đều trên bề mặt dây để tránh hiện tượng dồn tải cục bộ gây lệch tâm. 

Kiểm tra rulo và hệ thống dẫn hướng thường xuyên

Các rulo bị kẹt hoặc mòn không đều thường tạo ra lực ma sát lớn và gây ra hiện tượng lệch băng, làm rách mép mối nối. Kỹ thuật viên cần định kỳ bôi trơn các vòng bi và kiểm tra độ đồng tâm của cụm rulo chủ động và bị động. Các thanh dẫn hướng hoặc gạt vật liệu cũng cần được điều chỉnh khoảng cách an toàn để không va chạm trực tiếp vào điểm nối khi dây băng vận hành.  

Lựa chọn đơn vị nối băng tải uy tín, đúng kỹ thuật

Một đơn vị cung cấp dịch vụ uy tín sẽ sở hữu đội ngũ thợ lành nghề và trang thiết bị máy ép nhiệt, máy mài hiện đại. Họ luôn tuân thủ đúng quy trình kỹ thuật từ khâu vệ sinh, pha trộn keo đến thời gian chờ lưu hóa vật liệu. Sử dụng vật tư dán nối chính hãng, có nguồn gốc rõ ràng giúp đảm bảo độ bền kéo và khả năng bám dính lâu dài.  

Mối nối băng tải bị bong không chỉ là lỗi kỹ thuật đơn lẻ mà phản ánh toàn bộ quá trình sử dụng và bảo trì băng tải. Khi xác định đúng nguyên nhân, áp dụng biện pháp khắc phục phù hợp và duy trì vận hành đúng tiêu chuẩn, hệ thống băng tải sẽ hoạt động ổn định và bền bỉ hơn. Kiểm tra định kỳ, kiểm soát tải trọng và lựa chọn đơn vị nối băng tải uy tín giúp hạn chế tối đa rủi ro bong mối nối tái diễn.